Zomi Nam Network Forum Zominam@yahoogroups.com, Email:: zominamnet@gmail.com Zomi a kici teng bek ki zopna hi. Member 3000(tulthum) nisim in thu leh la ki za den hi.
Saturday, February 23, 2013
Mawtaw tuahsiatna tungtawn in Zomite khanlawh hunta
Zomite abeisa le tukim ciangdong Motor tawh i tuahsiatnate Kamsiatman, hansan luat man le huaiham luat man i ci ngam lai diam? Tua hi kei le Mawtaw khat ii puak ding zah val a
puak man, le i cihmawh luat man ih ci diam? Mawtaw tuahsiat zelzelna tawh kisai kei mimal zak zelna ah mawtaw tuahsia a tam zaw pen, mawtaw khat ii puak dinga ki lawm zah sang a khengval zaw akipuaksakna hanga tuahsia tam zaw dingin kaza ngei hi. Nidang lai in Zogam ah numei nausuak zolo a si tam mahmah a, tuhun ciangin kumpi ten khua kim phial ah
nausuaksak Siamahte (mid wife) hong koih ciangin nausuak zolo a si hong tawm mahmah pah hi. Tua pen a site a dingin kaamsiat man kici thei khin lo ding hi. Tua mah bangin i mawtaw zat ziate zong pil vaang huai leh khanlawh hun mahmah ta dingin ka nagaihsun hi.
Gam khangtote ah mawtaw hawl peuh mahin zuneek kiphallo tham loin palikte in a theih peuh mah leh ticket pia in liausak banah pawl khatte Driving Licensed nangawn lakhiatsak in pia nawn lo thei lai hi. Ei Zogam a mawtaw hawl a tamzawte pen zune lo sangin, zune tam zaw hamtang dingin kigen hi. Khuadam /khuavot paulap in mawtaw hawl peuh mah in zu tawm dawn zek lohin ci a, zudawn kawmsa a mawtaw hawl bang om tuak hi. Ute naute aw tu ciangciang ih tuahsa gentheih liangvai nate ngaihsun in khanlawh hun ta hi lo hiam? Khat veivei bel lam hoih lohna hang le Mawtaw kisiatna hang tuamtuam tawh a tuahsia zong ki om veve ding hi.
Aizawl lam ka pai lai in lampi a lai kisuang pawl khat ka mu a, tuate' sung ah ka lungsim hong sukha mahmah pen " Later is better than Never" (Pai nawn loh sangin Zekai hoihzaw hi) cih thu ahi hi. Thu khat peuhpeuh a khengval lua a sep ding na ngawn ngaihsutna hong pia den hi. Tua pen i painopna mun tun baihnop luat manin mawtaw hat hawl lua in tuahsia kha leh ci-in hilh kholhna hi gige hi. Tua hi a, hih thu pen mawtaw neite leh a hawlte tung bekah theih ding tavuan om loin, atuang ding mi khempeuh in theih loh phamawh thu ahi hi. Kaam siatna tawh a tuahsia tampi a om hangin a piang thei ding thute thei khol a kidopna tawh tuahsiat ding zong tampi kipelh tuam dingin ka um hi. Tuah siatnading akipelh theilo a om mah bangin kidopna tawh a kipelhthei tampi om veve kha ding hi.
Tua hi a, Mawtaw tuang ding khempeuh ii theih huai kei mimal ngaiihsutna pawl khat anuai a bangin kong hawmsawn nuam hi. Hih pen mawtaw neite in zong a theih ding leh akep(controll) ding kisam mahmah thu ahi hi.
1. Hih mawtaw pen zattheih ding(or) khualzin dingin a muanhuai mah hiam? Mawtaw puah siamte(Mechanics)te in a muang mah hiam?
2. Hih mawtaw ii puak theih or puak zah ding val khengin a puaksawm or a pua kha hiam?
3. Hih mawtaw hawl pa in a mawtaw a hawl sungin zu adawn thei mi (or) zu akham hiam?
4. Hih ka khual zinna ding ah mawtaw Lampi ahoih hiam? Nai khat in tai bangzah in hawl ding hoih hiam?
5. Hih mawtaw hawl pa a gim lua hiam? Ih mut a cim hiam? A kisap leh khawl zel, ihmu zel zawtham kul ding hi.
6. Tuni khuahun a hoih hiam? A lauhuai hiam? Lampi hoih takin a kimu thei hiam?
7. Hih ka khual zinna vai khempeuh Pasian tungah ka ap kha hiam?
Hih a tung a teng pen Mawtaw nei, mawtaw tuang leh a hawlte khempeuh ii theih ding kilawm hi.
Mawtaw neite' theih ding:
1. Hih a tunga thu teng thei napi ki sap luatna leh huaihamna tawh a khengval a, van na puak sak leh sum teng tampi a man na neihsa pen na huaihamna hangin minute khat sungin vut leh vai a suak theih ban ah mihing nuntakna tampi kisuplawh lai thei cih phawk in.
2. Mi tampite lakah nang Pasian in thupha hong pia in mi tampite aading phat tuamna a piangsak pa na hi a, Pasian ngaihnop leh akilawm ciang khat ngaihsutna tawh huaiham lua lo, sumh lua lo in na neihsa na zat/kep ding a thupi mahmah ahih lam phawk gige in.
3. Khangluite paunak ah, " khatvei leh Sim sing pakin khat vei leh Zo sing pak zel " a cih mah bangin tu laitak in mi tampi in nang neihsa hong deih gawh mah bangin, khatvei ni ciangin Pasian piak thupha na kep siam kei leh nang zong midangte neihsa adeihgawh thei ding na hih lam phawk gige in.
4. Mihing a cidam leh a damlo siavuante ih kisitsak zel mah bangin na Mawtaw zong na sitsak zelzel a, a kisam zah ciang cidamna a neih ciang bekin zatsawm tawntung in.
5. Na mawtaw hawlte in a mawtaw hawl sung peuhmah zu a kham loh nadingin thupi ngaihsut in vaikhak tangtang in. Zu kham den mawtaw hawl na neih loh nadingin thungen in.
6. Hih thute thei napi a, akisam banga nasep kei leh tuahsiatna a om ciangin nang hawl ahih loh hangin mawtaw hawlpa bek kingawh theilo ding hi cih phawk gige in.
7. Na mawtaw a zin khiat ding ciangin thungetsak ham tangin. Tua hi leh lampi tawntung ah na mawtaw hawlpa a lung muang dinga, Pasianin na lungsim, na mawtaw hawlpa, na mawtaw a zangte leh na neihsa hong kepsak ding hi.
Mawtaw hawlte' theih ding:
1. Na mawtaw tunga tuang teng ii nuntakna na khut sungah om a hih lam minute khat sung nangawn mang ngilh kei in.
2. Mawtaw hawl ding na hih nak leh na ih mut cim sakin hong khialsak thei, nek leh dawn kidawm in.
3. Na Boss(Owner) pa in a khengval pua lel in bang mah ci ken teh hong cih hangin pua ngei kei in, hong tawpsak leh Pasian in nasep hoihzaw hong guanthei kha lai ding hi cih phawk in.
4. Lamkal ah na heh theih nading thute leh sepna peuh mah pelh ding hanciam in. Hehsa a mawtaw hawl lau huai mahmah hi.
5. "Zekai pen pai nawn loh sangin hoihzaw hi (Later is better than Never)" cih phawk kawmin kidawm takin hawl den in.
6. Khualzin na kipat ding ciangin thungetna tawh kipatsawm ham tang lecin, na lung muang dinga, a piang khempeuh ah Pasian min phat zo ding hi teh.
Hih a tunga teng pen mi tampi in ka theihsa uh hi ci kha ding hi. Ahi zongin an ne le cin na gilvah ding hi cih na theih hangin na nek matengin na gil vah ngeilo ding hi. Tua mah tawh kibangin tuhun ei Zomite zong ih theih tamin ih zuih tawm mahmah hi. Kei zong tuate lakah a kihel ka hi hi. Ih kumpite in a hoih lote hong khaam nop kei leh zong, Zomite phat tuam nadingin " Mawtaw kipawlna" te'n puak theih zah ding ciangtan a, thukham bawl huai lo ding hiam cih hong kuppih nuam ka hi hi.
Zomi nautangte' theih dingin ah, a tunga thute ngaihsun masa lopi-in mawtaw tungah tuang kha man peuh leng cih bang ngaihsut in neih nawn loh ding thupi mahmah hi. Zogam ken kawmah Mawtaw dim a vanguan khit teh a dim mah a let lianga mawtaw tuang lai cih pen zanggam hilo hi., Pasian in ih pilna tawh kizui a, hong tuam kep phial hi ding hi ci-in ka ngaihsun hi. Hih banga a lauhuai te ah hansan luat kul lianglo ding hi. Pasian bekbek ngawh pah ding hilo a, ei gamtat zia zong ki et kik ding thupi mahmah hi. Pasian in Zomite a kidawmsiam dingin thupha hong pia ta hen.
Zomite a lainatpih,
Mang Khan Khup
Toronto, Canada
src: http://zominam.org/en/thuluite/zomi-thului/136-mawtaw-tuahsiatna-tungtawn-in-zomite-khanlawh-hunta.html
Subscribe to:
Post Comments (Atom)
No comments:
Post a Comment